I. Giới thiệu khóa học:

Bối cảnh và sự cần thiết của chương trình

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, sức ép cạnh tranh và nâng cao hiệu quả hoạt động ngày càng trở nên cấp thiết, đòi hỏi các tổ chức và doanh nghiệp, nhất là trong ngành tài chính, ngân hàng, muốn tồn tại và phát triển phải trang bị cho mình nhiều hơn nữa các giá trị tri thức trong hoạt động quản trị, sản xuất và cung ứng dịch vụ. Tuy nhiên, mặc dù các giá trị này đa phần được tích lũy và làm giàu thông qua việc vận hành các hệ thống quản trị và điều hành dựa trên nền tảng CNTT nhưng việc đầu tư ứng dụng CNTT chưa mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng này chính là các ngân hàng thiếu công cụ để hoạch định và quản trị kiến trúc và chiến lược phát triển của mình.

Từ thách thức trên, các tổ chức tài chính, ngân hàng cần nắm bắt và thống nhất về nguyên tắc tổ chức, thực thi và đánh giá hiệu quả vận hành các mục tiêu chiến lược của mình. Đồng thời, họ cần được trang bị nhận thức đúng đắn và khai thác tối đa thế mạnh của CNTT trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động, đẩy mạnh phát triển dịch vụ mới nhằm tăng sức cạnh tranh. Từ đó, họ có thể xây dựng môi trường đồng thuận cao trong ứng dụng CNTT để thúc đẩy phát triển kinh tế tri thức. Nhằm đạt được các mục tiêu trên, các ngân hàng cần đẩy mạnh thực hành xây dựng và áp dụng kiến trúc tổng thể, kiến trúc CNTT trong hoạt động của mình.

Giới thiệu về EA, TOGAF, BIAN, Basel và chuẩn ISO 20022 và nội dung chương trình

Kiến trúc tổng thể (Enterprise Architecture, viết tắt là EA) chính là kim chỉ nam cho việc tổ chức, thực thi và đánh giá hiệu quả vận hành các mục tiêu chiến lược của tổ chức, doanh nghiệp. Kiến trúc tổng thể được xây dựng nhằm quy định mối tương tác về tích hợp và chuẩn hóa giữa hoạt động nghiệp vụ và hạ tầng CNTT của một tổ chức, doanh nghiệp. Và vì thế, nó sẽ hoạch định mô hình tổ chức và vận hành sao cho doanh nghiệp, tổ chức đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất. Một cách tổng quát, kiến trúc tổng thể là sự kết hợp của kiến trúc CNTT và kiến trúc nghiệp vụ. Trong chương trình đào tạo này với phạm vi xem xét nhiều hơn về yếu tố kỹ thuật, các nội dung liên quan mật thiết đến kiến trúc tổng thể và kiến trúc CNTT sẽ được đề cập nhiều hơn là kiến trúc nghiệp vụ.

Tuy nhiên, việc xây dựng kiến trúc tổng thể từ đầu đòi hỏi rất nhiều thời gian và công sức. Vì vậy, để có thể triển khai kiến trúc một cách nhanh chóng và hiệu quả, chúng ta có thể dựa trên các khung xây dựng kiến trúc được khuyến nghị và phổ biến tùy theo lĩnh vực hoạt động của mình. Khung xây dựng Kiến trúc tổng thể (The Open Group Architecture Framework, viết tắt  là TOGAF) là sản phẩm của Open Group, tổ chức lớn nhất thế giới hiện nay trong lĩnh vực tư vấn và đào tạo về kiến trúc tổng thể, kiến trúc và giải pháp hệ thống CNTT. Tổ chức này hiện có hơn

100.000 thành viên có chứng chỉ các loại do Open Group cấp. Họ là các kiến trúc sư, kỹ sư CNTT từ hơn 50 nước và 900 công ty chuyên về hệ thống, sản phẩm và dịch vụ CNTT trên thế giới. TOGAF đã được kiểm chứng là có độ phổ dụng cao, dễ dàng triển khai và có khả năng tùy biến, thích hợp với nhiều loại hình và quy mô của tổ chức và doanh nghiệp.

Xét riêng trong ngành tài chính, ngân hàng, một lĩnh vực có mức độ chuẩn hóa và phát triển cao, các mô hình tham chiếu và tiêu chuẩn đã được xây dựng và áp dụng sớm. Không những thế, những mô hình và tiêu chuẩn này còn được cập nhật rất nhanh và liên tục cho phù hợp với thực tế sống động của ngành này. Chúng ta có thể kể đến các mô hình tham chiếu như BIAN, khung hướng dẫn Basel và chuẩn ISO 20020.

Mô hình tham chiếu Mạng Kiến trúc Công nghiệp Ngân hàng (Banking Industry Architecture Network - BIAN) được tạo ra để thiết lập, thúc đẩy và cung cấp một khuôn khổ chung cho các vấn đề về khả năng tương tác ngân hàng, đồng thời trở thành và được công nhận là điểm tham chiếu đẳng cấp thế giới về khả năng tương tác trong ngành ngân hàng.

Khung Basel là bộ tiêu chuẩn đầy đủ của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (Basel Committee on Banking Supervision - BCBS). Đây là tiêu chuẩn toàn cầu cơ bản thiết lập các quy định về an toàn của ngân hàng. Các thành viên của BCBS đã đồng ý hoàn toàn thực hiện các tiêu chuẩn này và áp dụng chúng vào các ngân hàng hoạt động quốc tế trong khu vực pháp lý.

ISO 20022 là bộ tiêu chuẩn quốc tế sử dụng phương pháp mô hình hóa cho các qui trình kinh doanh, được xây dựng và thiết kế theo các cú pháp dễ đọc, thân thiện và dễ hiểu với người dùng. ISO 20022 không chỉ được thiết kế để phục vụ việc giao tiếp trong các lĩnh vực thanh toán, chứng khoán, đầu tư cũng như thương mại quốc tế mà nó còn được thiết kế để có thể ứng dụng vào hầu hết các lĩnh vực cần giao tiếp khác. ISO 20022 đã được ứng dụng rộng rãi, mạnh mẽ đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính, thanh toán trong những năm gần đây. Điều làm cho ISO 20022 có sức mạnh và phát triển nhanh chính là từ lợi ích mang lại cho toàn bộ các hạ tầng kết nối trong nhiều lĩnh vực liên quan đến ngành tài chính ngân hàng.

Chính vì vậy, nội dung đào tạo đã được xây dựng chủ yếu dựa trên chương trình đào tạo TOGAF Version 10 của Open Group kết hợp với các mô hình tham chiếu, hướng dẫn riêng của ngành tài chính, ngân hàng. Ngoài ra, dựa trên kinh nghiệm giảng dạy của đội ngũ giảng viên và nhu cầu thực tế của học viên, khóa học sẽ trang bị thêm kiến thức về các khung tham chiếu khác đang hiện hành cũng như các kiến thức và kỹ năng cần thiết trong đầu tư và quản lý dự án CNTT nhằm giúp cho người học vận dụng tốt nhất những nội dung được truyền tải trong chương trình này vào công việc của mình.

II. Thời lượng: 24 giờ (3 ngày)

III. Hình thức đào tạo:

Đào tạo trực tiếp tại lớp học, đào tạo online tương tác với giảng viên, đào tạo kết hợp online và trực tiếp tại lớp học, đào tạo tại văn phòng khách hàng theo yêu cầu

IV. Mục tiêu khóa học:

• Kiến thức: Xây dựng và quản trị kiến trúc tổng thể, kiến trúc CNTT, đầu tư và quản lý dự án CNTT, đánh giá hiệu quả đầu tư CNTT, giải pháp và sản phẩm CNTT, phát triển giá trị tri thức trong tổ chức, doanh nghiệp;
• Kỹ năng: Tăng cường các kỹ năng phân tích, tổng hợp, trình bày (viết, nói), tương tác, xây dựng và bảo vệ chiến lược, xây dựng phương án, quản lý tài liệu kiến trúc.

V. Đối tượng tham gia:

• CxO (CEO, CIO, CTO, CFO…);
• Quản lý, trưởng nhóm, trưởng bộ phận phụ trách về CNTT;
• Quản lý, trưởng nhóm, trưởng bộ phận về tổ chức, nghiệp vụ;
• Kỹ sư, kỹ thuật viên về CNTT.

VI. Điều kiện tiên quyết:

• Kiến thức: Xây dựng và quản trị chiến lược, tổ chức, quy trình và nghiệp vụ, tổng quan về kinh tế - tài chính, tổng quan về CNTT và quản lý dự án CNTT;
• Kỹ năng: Phân tích, tổng hợp, trình bày (viết, nói).

VII. Nội dung khóa học:

Chủ đề 1: Giới thiệu về EA và TOGAF

• Phần tổng quan về EA sẽ giới thiệu về điều kiện và quá trình hình thành, phát triển và ứng dụng EA trong các tổ chức, doanh nghiệp và chính phủ; và sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp, nhóm nghiên cứu, nhóm chuyên gia, chính phủ, cũng như các công ty hoạt động trong lĩnh vực CNTT (sản xuất, triển khai, tư vấn, đào tạo) trong quá trình phát triển của EA. Kế đến, phần tổng quan về TOGAF sẽ giới thiệu về lịch sử hình thành và phát triển của Open Group (tổ chức phát triển TOGAF) và TOGAF (khung EA có mức độ phổ dụng cao nhất hiện nay).
• Ngoài ra, phần giới thiệu cũng sẽ đề cập qua các khung xây dựng kiến trúc phổ biến khác, cũng như nêu những đặc điểm nổi bật của từng khung kiến trúc đối với việc ứng dụng trong thực tế; từ đó, cho học viên một cái nhìn tổng quan về công việc liên quan đến EA.
• Nội dung cuối trong phần này là giới thiệu về các thuật ngữ, khái niệm và định nghĩa liên quan đến EA và TOGAF, giúp cho người học lĩnh hội tốt hơn các nội dung chuyên môn tiếp theo.
• Xem xét những trường hợp ở Việt Nam và trên thế giới để nhận biết những vấn đề chính khi xây dựng EA.

Chủ đề 2: Phương pháp Phát triển kiến trúc

• Phương pháp Phát triển kiến trúc là nội dung chủ yếu của TOGAF. Phương pháp này mô tả quá trình phát triển kiến trúc qua 10 giai đoạn được sắp xếp theo một chu trình. Từng giai đoạn trong chu trình này sẽ được mô tả chi tiết với các thông tin đầu vào, kết quả đầu ra, cũng như các hoạt động chính theo thứ tự triển khai. Bên cạnh đó, các kết quả thành phần và các tài liệu kiến trúc theo giai đoạn sẽ được đề cập để người học hình dung dễ dàng hơn phương pháp này.
• Các giai đoạn trong Phương pháp Phát triển kiến trúc, bao gồm:
  • Trù bị
  • Xây dựng Tầm nhìn kiến trúc
  • Xây dựng Kiến trúc nghiệp vụ
  • Xây dựng Kiến trúc các hệ thống thông tin (bao gồm dữ liệu và ứng dụng)
  • Xây dựng Kiến trúc công nghệ
  • Xác định Cơ hội và giải pháp
  • Xây dựng Kế hoạch chuyển đổi hệ thống
  • Quản trị Quá trình triển khai theo kiến trúc
  • Quản lý Thay đổi kiến trúc
  • Quản lý Yêu cầu của tổ chức

Chủ đề 3: Các kỹ thuật và hướng dẫn thực hiện theo Phương pháp Phát triển kiến trúc

• Nhằm bổ trợ cho việc thực hiện theo Phương pháp Phát triển kiến trúc, TOGAF cung cấp cho học viên những kỹ thuật và hướng dẫn cần thiết, bao gồm: Quản lý các yêu cầu về tích hợp hệ thống, chuyển đổi mô hình nghiệp vụ, đánh giá rủi ro, xây dựng năng lực, quản lý các bên liên quan, mô hình hóa nghiệp vụ, chuyển đổi hệ thống, xây dựng nguyên tắc và kiểu kiến trúc, phân tích khoảng cách… Hơn thế nữa, TOGAF còn đưa ra những hướng dẫn về các tùy biến trong triển khai kiến trúc theo các lớp, lĩnh vực và chu trình khác nhau. Những kỹ thuật này giúp cho việc áp dụng TOGAF trong thực tiễn vừa tăng tính khả thi vừa tăng tính khả dụng.

Chủ đề 4: Khung nội dung Tài liệu kiến trúc

• Quá trình xây dựng và quản lý kiến trúc là quá trình phức tạp với rất nhiều tài liệu và kết quả cần đạt được. Vì thế, để hỗ trợ tốt cho quá trình triển khai, TOGAF cung cấp một khung nội dung Tài liệu kiến trúc, giúp cho học viên có cái nhìn tổng quát về kết quả thực hiện và chủ động trong xây dựng phương án, lựa chọn công cụ để quản lý kết quả xuyên suốt quá trình phát triển và quản lý kiến trúc của tổ chức, doanh nghiệp. Chi tiết hơn, trong phần này, TOGAF cũng cung cấp thêm cho học viên về kết quả kiến trúc thành phần, góc nhìn kiến trúc và khối giải pháp kiến trúc để kết nối các lớp và lĩnh vực kiến trúc khác nhau.
• Để triển khai cho ngành tài chính, ngân hàng, khung nội dung xây dựng từ mô hình tham chiếu BIAN sẽ được áp dụng.

Chủ đề 5: Các công cụ và Kho dữ liệu kiến trúc và giải pháp của ngành tài chính, ngân hàng

• Việc xây dựng và quản lý kiến trúc liên quan mật thiết đến thông tin và tri thức của tổ chức, doanh nghiệp. Vì thế, quản lý tốt kho dữ liệu kiến trúc và giải pháp sẽ giúp cho tổ chức, doanh nghiệp xây dựng kiến trúc của mình với chi phí thấp hơn và hiệu năng cao hơn. Trong phần này, TOGAF sẽ mô tả về quá trình tổ chức và khai thác kho dữ liệu này theo phương pháp nhất quán với các cách thức triển khai đã nêu ở trên.
• Giới thiệu các mô hình tham chiếu BIAN về nghiệp vụ, dịch vụ, dữ liệu và ứng dụng, khung hướng dẫn Basel về quản lý rủi ro và chuẩn ISO 20020 về thanh toán, kết nối trong ngành tài chính, ngân hàng. Các tài liệu này được sử dụng để phân tích, minh họa thực tế cho việc triển khai kiến trúc tổng thể cho một tổ chức tài chính, ngân hàng cụ thể.

Chủ đề 6: Khung năng lực kiến trúc

• Quá trình phát triển kiến trúc đối với bất kỳ tổ chức, doanh nghiệp nào luôn được đánh giá là một trong các hoạt động phức tạp và đòi hỏi nhiều nguồn lực nhất. Quá trình này cần một sự chặt chẽ nhất định về tổ chức (hình thành Hội đồng kiến trúc), quy trình (xây dựng Quy trình đảm bảo sự thống nhất và tương thích với kiến trúc), triển khai (thông qua các hợp đồng về kiến trúc và khung Quản lý kiến trúc), đánh giá (sử dụng các mô hình kiến trúc hoàn thiện) và thực thi (xây dựng đội ngũ dựa trên Khung kỹ năng về kiến trúc). Tất cả những nội dung này đều được mô tả trong Khung năng lực kiến trúc của TOGAF.

Chủ đề 7: Các hướng dẫn hỗ trợ triển khai theo TOGAF

• Hướng dẫn triển khai TOGAF theo hướng kiến trúc hướng dịch vụ (SOA - Service Oriented Architecture), kiến trúc dịch vụ nhỏ (MSA - Microservices Architecture) và triển khai kiến trúc rủi ro và an toàn thông tin. Bên cạnh phương pháp phát triển kiến trúc mang tính tổng quát, để định hướng triển khai SOA, MSA và kiến trúc rủi ro và an toàn thông tin, TOGAF cung cấp những hướng dẫn cụ thể, tiếp nối từ TOGAF 9.2, nhằm giúp cho học viên những nội dung chi tiết và đầy đủ hơn.
• Hướng dẫn triển khai TOGAF cho lãnh đạo và người triển khai bao gồm: Đánh giá hiện trạng và độ sẵn sàng xây dựng kiến trúc tổng thể; rà soát chiến lược hoạt động và chiến lược CNTT; xác định các mục tiêu, nguyên tắc, góc nhìn xây dựng kiến trúc tổng thể; và xây dựng kiến trúc tổng thể tương lai mức khái quát.
• Các mô hình tham chiếu của ngành tài chính, ngân hàng:
  • Xác định các mô hình kiến trúc tham chiếu về nghiệp vụ, dịch vụ có thể áp dụng từ BIAN, Basel và ISO 20020; đánh giá mức độ phù hợp và tùy biến các mô hình tham chiếu theo mục tiêu, nguyên tắc, góc nhìn xây dựng kiến trúc tổng thể đã đề ra; xây dựng các mô hình tham chiếu thành phần theo các cấp độ chi tiết; và rà soát và điều chỉnh sự phù hợp giữa các mô hình tham chiếu thành phần.
  • Các mô hình tham chiếu BIAN và khung hướng dẫn Basel đồng thời cung cấp những hướng dẫn cụ thể cho việc xây dựng, triển khai các thành phần kiến trúc tổng thể liên quan trong ngành tài chính, ngân hàng. Dựa trên các hướng dẫn này, chúng ta sẽ xây dựng kế hoạch và lộ trình chi tiết, phù họp với đặc điểm ngành. Ngoài ra, các công cụ thiết kế và triển khai kiến trúc tổng thể theo đánh giá của Gartner và được ứng dụng nhiều trong ngành cũng sẽ được giới thiệu như Bizzdesign.

Các hoạt động: Thực hành, ôn tập và kiểm tra

• Trong quá trình học, các học viên sẽ được hướng dẫn thực hiện các bài tập xen kẽ với các nội dung lý thuyết nhằm giúp cho học viên lĩnh hội tốt hơn những kiến thức được truyền tải trong suốt chương trình.
• Phần cuối cùng, phần ôn tập, sẽ giúp học viên ôn lại các kiến thức đã học, cũng như tóm lược lại những chủ đề chính cần lưu ý khi đi sâu tìm hiểu và triển khai TOGAF cho tổ chức, doanh nghiệp của mình, và đồng thời đạt kết quả tốt khi thực hiện bài kiểm tra cuối khóa.